Αιμορροΐδες: τύποι και κατηγορίες
Οι αιμορροΐδες δεν περιγράφονται όλες με τον ίδιο τρόπο. Άλλο είναι η φυσιολογική αιμορροϊδική ανατομία, άλλο η εσωτερική αιμορροϊδοπάθεια, άλλο η εξωτερική αιμορροΐδα, άλλο η θρόμβωση και άλλο η πρόπτωση. Γι’ αυτό στη βιβλιογραφία χρησιμοποιούνται κατηγορίες, τύποι και βαθμοί, ώστε να περιγραφεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τι ακριβώς φαίνεται στην περιοχή του πρωκτού.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΠΩΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ
Η λέξη αιμορροΐδες χρησιμοποιείται συχνά σαν να περιγράφει ένα μόνο πράγμα. Στην πραγματικότητα όμως μπορεί να σημαίνει διαφορετικές εικόνες: φυσιολογικά αιμορροϊδικά μαξιλάρια, εσωτερική αιμορροϊδοπάθεια, εξωτερικό αιμορροϊδικό ογκίδιο, θρόμβωση ή πρόπτωση. Η κατηγοριοποίηση βοηθά να μπει τάξη σε αυτή τη σύγχυση.
Στη βιβλιογραφία οι αιμορροΐδες περιγράφονται ως αγγειακά μαξιλάρια του πρωκτικού σωλήνα, με αγγεία, συνδετικό ιστό και λείες μυϊκές ίνες. Δεν είναι παθολογικές μόνο επειδή υπάρχουν. Η λέξη αιμορροϊδοπάθεια χρησιμοποιείται όταν αυτές οι δομές συνδέονται με συμπτώματα, διόγκωση, μετατόπιση ή πρόπτωση.
Ο όρος αιμορροΐδες χρησιμοποιείται καθημερινά με πολλούς τρόπους. Άλλοτε εννοεί τις φυσιολογικές ανατομικές δομές, άλλοτε την αιμορροϊδοπάθεια, άλλοτε ένα εξόγκωμα στον πρωκτό και άλλοτε κάθε ενόχληση της περιοχής. Αυτή η σύγχυση είναι συχνή, γιατί πολλά διαφορετικά προβλήματα μπορούν να περιγράφονται από τον ασθενή με την ίδια λέξη.
Οι αιμορροΐδες υπάρχουν φυσιολογικά. Η αιμορροϊδοπάθεια αρχίζει όταν αυτές οι δομές διογκώνονται, προπίπτουν, αιμορραγούν ή συνδέονται με συμπτώματα.
ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΟΠΑΘΕΙΑ
Στην πράξη, όταν κάποιος λέει «έχω αιμορροΐδες», συνήθως δεν εννοεί απλώς ότι υπάρχουν αιμορροϊδικά μαξιλάρια. Συνήθως εννοεί ότι υπάρχει αίμα, πρόπτωση, πρήξιμο, πόνος, υγρασία, φαγούρα ή αίσθημα ότι κάτι βγαίνει από τον πρωκτό.
Γι’ αυτό ο πιο ακριβής όρος είναι αιμορροϊδοπάθεια. Περιγράφει την κατάσταση όπου οι φυσιολογικές αιμορροϊδικές δομές έχουν αρχίσει να προκαλούν συμπτώματα ή να εμφανίζουν παθολογική διόγκωση, μετατόπιση ή πρόπτωση.
ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ
Οι εσωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται πάνω από την οδοντωτή γραμμή, μέσα στον πρωκτικό σωλήνα. Στη βιβλιογραφία η κατάταξή τους γίνεται κυρίως με βάση την πρόπτωση, δηλαδή αν παραμένουν μέσα, αν βγαίνουν κατά την κένωση και αν επανέρχονται μόνες τους ή χρειάζονται ανάταξη.
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα που αποδίδεται στις εσωτερικές αιμορροΐδες είναι η ζωηρή ερυθρή αιμορραγία, επειδή τα αιμορροϊδικά αγγεία έχουν πλούσια αγγείωση και αρτηριοφλεβώδεις επικοινωνίες.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ
Οι εξωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται κάτω από την οδοντωτή γραμμή, στην περιοχή του πρωκτικού χείλους. Είναι καλυμμένες από δέρμα και συχνά ο ασθενής τις αντιλαμβάνεται ως εξωτερικό ογκίδιο, πρήξιμο ή δερματική πτυχή.
Η εξωτερική αιμορροΐδα δεν περιγράφεται με τους ίδιους βαθμούς όπως η εσωτερική αιμορροϊδοπάθεια. Οι κλασικοί βαθμοί Goligher αφορούν κυρίως την πρόπτωση των εσωτερικών αιμορροΐδων και όχι όλα τα εξωτερικά ευρήματα της περιοχής.
ΜΙΚΤΕΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ
Σε αρκετούς ασθενείς συνυπάρχουν εσωτερικά και εξωτερικά στοιχεία. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η διάκριση εσωτερικών και εξωτερικών αιμορροΐδων είναι χρήσιμη ανατομικά, αλλά η πραγματική εικόνα μπορεί να είναι πιο σύνθετη.
Για τον λόγο αυτό έχουν προταθεί νεότερα συστήματα ταξινόμησης που δεν κοιτούν μόνο τον βαθμό πρόπτωσης, αλλά και τον αριθμό των αιμορροϊδικών όζων, την εξωτερική συνιστώσα, τις δερματικές πτυχές και τα συμπτώματα.
ΘΡΟΜΒΩΜΕΝΕΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ
Η θρόμβωση περιγράφει την παρουσία θρόμβου μέσα σε αιμορροϊδικό αγγειακό πλέγμα. Η θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα εμφανίζεται συνήθως ως καλά περιγεγραμμένο ογκίδιο στο πρωκτικό χείλος και συχνά σχετίζεται με έντονο τοπικό πόνο.
Η θρόμβωση είναι διαφορετική έννοια από τον βαθμό. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει χαμηλού βαθμού εσωτερικές αιμορροΐδες και ταυτόχρονα να παρουσιάζει οξύ εξωτερικό θρομβωμένο ογκίδιο. Γι’ αυτό η περιγραφή «1ου, 2ου, 3ου ή 4ου βαθμού» δεν καλύπτει πάντα όλη την εικόνα.
ΒΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΩΝ
Η πιο γνωστή κατάταξη των εσωτερικών αιμορροΐδων είναι η ταξινόμηση κατά Goligher. Χωρίζει την εσωτερική αιμορροϊδοπάθεια σε τέσσερις βαθμούς, με βάση την πρόπτωση.
Στον πρώτο βαθμό οι αιμορροΐδες διογκώνονται μέσα στον πρωκτικό σωλήνα αλλά δεν προπίπτουν έξω. Στον δεύτερο βαθμό προπίπτουν κατά την κένωση και επανέρχονται μόνες τους. Στον τρίτο βαθμό προπίπτουν και χρειάζονται χειροκίνητη ανάταξη. Στον τέταρτο βαθμό παραμένουν έξω και δεν ανατάσσονται.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΒΑΘΜΩΝ
| Βαθμός | Περιγραφή στη βιβλιογραφία | Πώς το περιγράφει συχνά ο ασθενής |
|---|---|---|
| 1ου βαθμού | Οι εσωτερικές αιμορροΐδες προβάλλουν μέσα στον πρωκτικό σωλήνα, χωρίς να βγαίνουν έξω. | Συχνά αναφέρεται αίμα, χωρίς εμφανές εξόγκωμα. |
| 2ου βαθμού | Προπίπτουν κατά την κένωση και επανέρχονται αυτόματα. | Ο ασθενής μπορεί να νιώθει ότι κάτι βγαίνει και μετά ξαναμπαίνει μόνο του. |
| 3ου βαθμού | Προπίπτουν και χρειάζονται χειροκίνητη ανάταξη. | Περιγράφεται ογκίδιο που βγαίνει και χρειάζεται να μπει πίσω. |
| 4ου βαθμού | Παραμένουν έξω και δεν ανατάσσονται. | Υπάρχει μόνιμη πρόπτωση, συχνά με ερεθισμό, υγρασία ή ενόχληση. |
ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΒΑΘΜΟΙ ΔΕΝ ΤΑ ΛΕΝΕ ΟΛΑ
Η κατάταξη Goligher είναι πολύ γνωστή και χρησιμοποιείται ευρέως. Όμως αρκετές δημοσιεύσεις έχουν επισημάνει ότι δεν περιγράφει πλήρως την αιμορροϊδοπάθεια. Εστιάζει κυρίως στην πρόπτωση των εσωτερικών αιμορροΐδων και δεν αποτυπώνει πάντα τον πόνο, την αιμορραγία, την εξωτερική συνιστώσα, τη θρόμβωση, τις δερματικές πτυχές ή τη συνολική ενόχληση του ασθενούς.
Αυτό έχει σημασία γιατί δύο ασθενείς με τον ίδιο βαθμό μπορεί να έχουν διαφορετική εικόνα. Ο ένας μπορεί να έχει κυρίως αιμορραγία, άλλος πρόπτωση, άλλος εξωτερικό ογκίδιο, άλλος δερματικές πτυχές, άλλος σύγχυση με ραγάδα ή άλλο πρόβλημα της περιοχής.
Η πρακτική διαφορά
Ο βαθμός βοηθά στην περιγραφή της πρόπτωσης. Δεν αρκεί όμως πάντα για να εξηγήσει όλα τα συμπτώματα που περιγράφει ο ασθενής.
ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ
Στα άρθρα για την αιμορροϊδική νόσο αναφέρονται συμπτώματα όπως αιμορραγία, πρόπτωση, διόγκωση, ερεθισμός, υγρασία, κνησμός και πόνος. Ο πόνος, όμως, δεν αποδίδεται πάντα στις ίδιες τις αιμορροΐδες. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι ο έντονος πόνος σχετίζεται συχνότερα με θρόμβωση εξωτερικής αιμορροΐδας, στραγγαλισμό πρόπτωσης ή με άλλη πάθηση της περιοχής, όπως ραγάδα ή απόστημα.
Γι’ αυτό η λέξη «αιμορροΐδες» δεν εξηγεί πάντα μόνη της το πρόβλημα. Μπορεί να υπάρχει αιμορροϊδοπάθεια, αλλά μπορεί επίσης να συνυπάρχει ραγάδα, φλεγμονή, δερματικός ερεθισμός, συρίγγιο, απόστημα ή άλλη αιτία που δίνει παρόμοια ενόχληση.
ΠΩΣ ΤΟ ΒΛΕΠΕΙ Ο ΠΡΩΚΤΟΛΟΓΟΣ
Στην καθημερινή πράξη, ο πρωκτολόγος δεν βλέπει μόνο έναν βαθμό αιμορροΐδων. Βλέπει την περιοχή, την πρόπτωση, το αίμα, το δέρμα, τον πόνο, τη ραγάδα αν υπάρχει, την πιθανή θρόμβωση, τη σχέση με δυσκοιλιότητα ή διάρροια και τον τρόπο που ο ασθενής περιγράφει την κένωση.
Έτσι εξηγείται γιατί ο ίδιος βαθμός μπορεί να αντιστοιχεί σε διαφορετικές ιστορίες. Η ταξινόμηση βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά την πλήρη περιγραφή του προβλήματος.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Οι αιμορροΐδες χωρίζονται ανατομικά σε εσωτερικές και εξωτερικές. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες περιγράφονται συνήθως με τέσσερις βαθμούς, ανάλογα με την πρόπτωση. Οι εξωτερικές αιμορροΐδες και οι θρομβώσεις δεν χωρούν πάντα εύκολα στην ίδια ταξινόμηση.
Ο πιο απλός τρόπος να το δει κανείς είναι ο εξής: οι βαθμοί λένε κυρίως πόσο βγαίνουν οι εσωτερικές αιμορροΐδες. Δεν λένε πάντα γιατί πονάει κάποιος, γιατί έχει φαγούρα, γιατί έχει υγρασία ή αν το πρόβλημα είναι πράγματι μόνο αιμορροΐδες.
ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΥΠΟΥΣ ΚΑΙ ΒΑΘΜΟΥΣ ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΩΝ
Πόσοι βαθμοί αιμορροΐδων υπάρχουν;
Η κλασική ταξινόμηση Goligher περιγράφει τέσσερις βαθμούς εσωτερικής αιμορροϊδοπάθειας. Ο διαχωρισμός βασίζεται κυρίως στην πρόπτωση: αν οι αιμορροΐδες μένουν μέσα, αν βγαίνουν και επανέρχονται μόνες τους, αν χρειάζονται ανάταξη ή αν παραμένουν έξω.
Τι σημαίνει εσωτερική αιμορροΐδα;
Στη βιβλιογραφία οι εσωτερικές αιμορροΐδες περιγράφονται ως αιμορροϊδικές δομές πάνω από την οδοντωτή γραμμή. Η κατάταξή τους σε βαθμούς αφορά κυρίως την πρόπτωση μέσα ή έξω από τον πρωκτικό σωλήνα.
Τι σημαίνει εξωτερική αιμορροΐδα;
Οι εξωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται κάτω από την οδοντωτή γραμμή και καλύπτονται από δέρμα. Συχνά περιγράφονται από τον ασθενή ως εξωτερικό ογκίδιο, δερματική πτυχή ή πρήξιμο στο πρωκτικό χείλος.
Τι σημαίνει θρομβωμένη αιμορροΐδα;
Η θρομβωμένη αιμορροΐδα περιγράφει θρόμβο μέσα στο αιμορροϊδικό αγγειακό πλέγμα. Στη θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα αναφέρεται συνήθως ένα καλά περιγεγραμμένο επώδυνο ογκίδιο στο πρωκτικό χείλος.
Οι βαθμοί δείχνουν πάντα τη σοβαρότητα;
Οι βαθμοί βοηθούν κυρίως στην περιγραφή της πρόπτωσης των εσωτερικών αιμορροΐδων. Δημοσιεύσεις για την ταξινόμηση της αιμορροϊδικής νόσου αναφέρουν ότι η Goligher ταξινόμηση έχει περιορισμούς, γιατί δεν περιγράφει πάντα την εξωτερική συνιστώσα, τα συμπτώματα και τη συνολική εικόνα.
Ο πόνος οφείλεται πάντα σε αιμορροΐδες;
Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι αιμορροΐδες δεν είναι πάντα η αιτία του πόνου. Έντονος πόνος μπορεί να σχετίζεται με θρόμβωση, στραγγαλισμό πρόπτωσης ή άλλη πάθηση της περιοχής, όπως ραγάδα ή απόστημα.
Τι σημαίνει πρόπτωση αιμορροΐδων;
Πρόπτωση σημαίνει ότι οι εσωτερικές αιμορροΐδες κατεβαίνουν και εμφανίζονται προς τα έξω κατά την κένωση ή παραμένουν έξω σε πιο προχωρημένους βαθμούς. Η πρόπτωση είναι το βασικό στοιχείο πάνω στο οποίο βασίζεται η κλασική κατάταξη σε βαθμούς.
Γιατί χρησιμοποιείται ο όρος αιμορροϊδοπάθεια;
Ο όρος αιμορροϊδοπάθεια είναι πιο ακριβής όταν οι φυσιολογικές αιμορροϊδικές δομές συνδέονται με συμπτώματα, όπως αιμορραγία, πρόπτωση, πρήξιμο, ερεθισμό ή θρόμβωση.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ PUBMED / PMC
- Hemorrhoidal Disease: A Review. PubMed. PubMed
- Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management. PMC. PMC
- Surgical Management of Hemorrhoids. PMC. PMC
- Review of Hemorrhoid Disease: Presentation and Management. PMC. PMC
- Classification and guidelines of hemorrhoidal disease: Present and future. PMC. PMC
- Scoring System for Haemorrhoidal Disease. PubMed. PubMed
- The single pile classification: a new tool for the classification of haemorrhoidal disease and the comparison of treatment results. PubMed. PubMed
- A New Classification for Hemorrhoidal Disease: The Creation of the BPRST Staging and Its Application in Clinical Practice. PubMed / PMC. PMC
- Internal Hemorrhoid. PubMed. PubMed
- The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. ASCRS. ASCRS PDF
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΑ
Το περιεχόμενο του άρθρου είναι γενικό και ενημερωτικό. Βασίζεται σε βιβλιογραφικές πηγές PubMed / PMC και δεν αποτελεί εξατομικευμένη ιατρική οδηγία, διάγνωση ή θεραπευτική σύσταση.